Hiligaynon News: Espirito sang bayanihan nabatyagan sa ginhiwat nga nahauna nga PHL Internatioal River Summit

By Vicente W. Villavert

Friday 8th of June 2012

ILOILO CITY, Hunyo 8 (PIA) -- Ginbuhi sang First Philippine International River Summit ang bayanihan spirit, suno kay Dr. Matthew C. Perry, founding member sang Rivers of the World Foundation.

Ang River Summit currently nga ginhiwat sadtong May 30 tubtub Hunyo 1 gintambungan sang 1,000 ka mga eksperto sa patag river management, aquatic biodiversity, and global climate change from U.S.A., Canada, Korea, Japan, Vietnam, Philippines kag pila nga nagikan sa pungsod sang Asya ang nagkari sa syudad sang Iloilo para mapaambit ang ila maayo nga eksperyensa bahin sa sustainable river basin management practices nga pwede mahimo sang iban nga mga syudad.

Ang ginatawayg Bayanihan isa ka Filipino nga terminolohiya nga nagikan sa tinaga bayan, nga napatuhoy sa isa ka lugar ukon nasyon, banwa ukon komunidad. Ini nagapabutyag sang pag-ugyon ukon paghugpong sang kumunidad para sa partikular nga tinutuyo.

“Ini ang akon ideya sa tanan nga nagtingub para sa paghuman sang isa ka hilikuton,” hambal ni Perry.

“Ang akon kangtanan sa Pilipinas nagsugud pa sadtong mid 60’s, nga kon sa diin sa amo yadtop nga panahon is pa akon ka katapu sang Navy, hambal ni Perry samtang iya ginadumdum nga nagbakal siya sadto sang isa ka baroto (boat) apang nagakinhanglan pa ini nga kaayuhon.

Nag-hire siya sang isa ka panday kag may mga nagbuluntaryo nga mga kaabyanan kag “amon ginbululigan sa pagkay-o tubtub nga ini makalayag, kag akon ginhingalanan ang baroto nga ‘Bayanihan’ kag ina may koneksyon gid sa aton subong nga ginahimo karon.”

Hambal ni Dr. Perry nga laban sa iya kabuhi naangut sa mga suba kag sa mga wetlands kag “subong retirado na ako sa US government bilang biologist sa malawig nga panahon.”

“Indi bale kon sin-o ka man, parehas ang aton mga tinutuyo nga buligan ang mga kasubaan sang kalibutan, kag ginapanginbulahan ko kamo sa inyo ginahimo,” hambal ni Perry.

Ginsiling ni Perry nga ang river summit sa Syudad sang Iloilo importante gid bangud nga ang mga suba kag mga wetlands naghatag suporta sa tanan nga mga sahi sang kabuhi nga ilahas.

“Ang tema sang summit nga “My River, My Life” isa ka maayo nga modelo sa sini nga pagtililipon kag laban sa akon kabuhi naangot gid sa mga suba kag wetlands,” hambal ni Perry.

Ang pila sa mga topiko nga gin talakay sa kategoriya sang Scientific Forum ginlakipan sang Application of Radar Data for Quantitative Precipitation Estimates and Forecasts ni Dr. Chumchewan Siriluk sang Mahanakon University of Technology, Bangkok, Thailand; Geomorphologic Processes of Watercourse Development, System of Typology and Application of the Results in Practice ni Milovar Sindlar Sindlar Group, Czech Republic; Framework of the Development of Watershed Report Card ni Gary Wilkins, Canadian Urban Institute, Canada; For Open Forum: Biodiversity of Rivers Systems and Adjoining Wetlands by Dr. Matthew C. Perry, Patuxent Wildlife Center, Maryland, USA; Translating Science into Knowledge: Achieving the Vision for Waterways in Australia’s fastest growing-region ni Dr. Eva Abal, Australia-International Water Center, Brisbane, Queensland, Australia; Application of Nuclear Analytical Techniques for Benchmark Hydrogeochemical and Radiological Characterization of Aklan River Tributaries ni Dr. Raymond Jacinto Sucgang, Philippine Nuclear Research Institute;

Sa Climate Change and Disaster Risk Reducation Fourm- Urban Risk and River Management ni Dr. Rosa Perez, Manila Observatory, Manila; Climate Risks and Adaptation Strategies; Flood Management in Tropical Rivers ni Dolores Hipolito, DPWH-Manila; Assessing the Destructive Flash Flood Damage of Typhoon Sendong Through Satellite and Aerial Photographs ni Jerry Fanno, DPWH-Manila;

Para sa Integrated Water Resources Management (IWRM) Forum, ang mga topiko ginlakipan sang Evaluation of IWRM Implementation in Southeast Asia ni Ramon B. Alikpala, Manila Metropolitan Waterworks and Sewage System; Community Development for IWRM ni Myrna Jimenez of Sagip Ilog Pilipinas Movement, Manila Philippines. (JSC/VWV-PIA 6, Iloilo)