Ilocano news: Kasano a lapdan panagado ti lamok

By Imelda C. Rivero

Tuesday 3rd of July 2012

VIGAN CITY, Ilocos Sur, Hulio 3 (PIA) –- Tapno mapaksiat ti lamok ken dadduma nga insekto a makaited ti saksakit masapul ti kanayon a panagdaldalus, panangsapul dagiti pagitloganda. Daytoy ti kuna ni Dr Pablo Quedado iti Ilocos Sur Provincial Health Office iti Tamag, Vigan City itay napan a Biernes iti pannakipatpatang iti nagsurat.

Awan sabali ti makaatiw ti panagdaldalus a pakairamananen ti panagipattog kadagiti plastic, supsupot, latlata, pilid ken dadduma pay a nakaummongan ti danum iti aglawlaw iti balaytayo, kuna ni Quedado. Ket no maipattog metten ti danum piduten dagitoy ket ikabil ti sako, reppeten ti sako tapno awan ti makauneg nga insekto. Ikabil iti material recovery facility (MRF) a naikabil kadagiti barangay a pakaurnongan dagiti basura. Iti kastoy maik-ikkatan a kanayon dagitoy agkaiwara a basura.

Kasano met dagiti pilid a nagrigat nga ipattog iti danumna? Mabalin a pattogan iti sabon tapno matay dagiti kiti-kiti. No la ket regular ken kanayon ti kastoy saan a problema ti kinaadu ti lamok, kunana pay. Innayonna pay a dagiti panagpasuyot weno fogging ket sumarsaruno laeng. Umuna ngamin ti panangpaksiat, ken panangkita nga awan ti pagitloganda tapno saanda nga umado.

Ti ar-aramiden ti siudad ti Vigan a waste segregation wenno panangsisina kadagiti basura ken ikabil dagitoy iti supot a mareppet ti kapintasan a panangikkat ti lamok iti aglawlaw. Insigida a naurnos, nalinis ti balay ken aglawlaw ta awanen ti nakawara a basura.

Tapno manayunan ti pangkontra lamok masapul iti panagusar kadagiti repellant lotion, panagbado iti pantaloon ken atiddog ti manggasna aglalo kadagiti ubbing ken maladaga. Ken saan a lipatan ti panagusar ti moskitero. Ti panangaywan kadagiti ubbing ket masapul unay ta isuro ida wenno saan ida a palubosan a mapan kadagiti nasamek, narugit a lugar a mabalin a pakagatanda iti lamok.

Ti panagdaldalus a kanayon ken ti panagan-annad ket isu ti mangitunda iti nasalun-at a biag a pakairamanan ti kinaawan dagiti sakit kas ti dengue fever nga it-ited dagiti lamok. (ANL/ICR-PIA 1, Ilocos Sur)