Ilocano News: Panagminas ti baldosa iti Ilocos Sur malimitaran

By Imelda C. Rivero

Thursday 19th of January 2012

SANTIAGO, Ilocos Sur, Jan. 19 (PIA) – Tapno saan a madadael ti aglawlaw daytoy a kabanbantayan nga ili, malimitaranen ti panagminas ti baldosa (Limestone mining) babaen ti nainget a panangiduron ti gobierno ti ili ti maysa a linteg a nakalinia iti nasayaat a pannakamanehar iti aglawlaw.

Saan met a maipagel ti panagminas ti baldosa no diket masukisok laeng a nasayaat no sadino ti napintas a pagminasan a saan a madadael ti nakaparsuaan ti ili nga idadaulluan ni Mayor Joselito Miranda. Segun kenni Board Member Orlino Tesoro a nangidaulo ti pannakaiduron met daytoy a linteg iti Sangguniang Panglalawigan, kasapulan daytoy a linteg tapno saan a basta basta lattan a pagminasan ti annia a parte ti ili.

Ta uray no sadino a lugar adda latta dagiti lugar a no kuttiem ti dagana ket isun ti gapu ti panagreggaay ken panaglayus no tiempo ti tudo. Isu nga uray no importante daytoy a mangnayon ti maganar dagiti agindeg masapul met a makita nga umuna a nalaing ti pagsayaatan ti lugar sakbay a maituloy ti panagminas.

Inlawlawag ti Bokal ti naisurat ni David Barber, eHow contributor a ti panagminas ti baldosa ket maapektaranna latta ti aglawlaw. Ti kalidad ti danum iti uneg ti daga ket maapektaran ta manayonan ti sediment ken accidental spills a deretso a mapan kadagitoy a danum. Dagiti mabalin a mailaok iti danum ket lana ken gas manipud iti mining equipment. Isu a masapul a naannad ti panagminas ti baldosa.

Ikkatenna pay ti intero a subcutaneous zone, ti naimportante unay a ground-water storage area. Ti panagpump ti danum manipud underground mines ket balbaliwanna ti direksion ken ti kinaadu ti panagayus ti groundwater. No malpas ti operasion ti panagminas, ti deretso nga epekto iti kalidad ti groundwater ket mabalin a bumassit ngem ti long-term a contamination ket agtaginayon.

Adu dagiti mayat nga agmina ti limestone wenno baldosa ta adu ti usar daytoy. Daytoy ket maus-usar ti panagpatakder ti balay, wenno dalan segun ti Wikipedia. Daytoy pay ti mausar iti panagaramid ti quicklime wenno calcium oxide, slaked lime, semento ken mortar. Ti mapapulbos a limestone ket soil conditioner tapno ma-neutralize ti acidic a daga.

Ti geological formations ti baldosa ket isu ti maysa kadagiti kapipintasan a petroleum reservoirs. Daytoy ket reagent iti flue-gas desulfurization ket agreact a kadduana ti sulfur oxide para iti air pollution control. No dadduma pay mausar iti panagaramid iti sarming.

Mainayon pay iti toothpaste, papel, plastic, pinta, tiles ken dadduma a materials kas white pigment ken nalaka a filler. Kabaelanna pay ti mangpasardeng iti methane explosion iti underground coal mines.

No mapurify mainayon ti tinapay ken cereals kas paggappuan iti calcium. No maikabil iti livestock feed mainayon iti calcium daytoy. Mausar pay iti remineralizing ken panangnayon ti alkalinity ti purified water tapno malapdan ti pipe corrosion ken maisubli ti essential nutrient levels.

Mausar pay iti blast furnaces, ket makaala pay ti iron manipud ti limestone ore. Kasta met iti agas ken cosmetics. Maus-usar pay iti sculptures gapu iti kinapintas a makitikit.

Namnamaen ngarud ti gobierno ti ili ken dagiti agindeg a masurot ti linteg a mangiturong ti rumbeng a panagminas ti baldosa tapno masalluadan ti lugar. (ANL/ICR-PIA 1 Ilocos Sur)